|
創立德智母校的經歷
光陰似箭,剎那間就三十五多年與母校分離,為了怀念我們的可愛母校也更為了惦記創立本校歷代的父老前輩所付出許多心血 , 都是為了我們後代著想,為了教育大業所遺留下這么偉大的貢獻.
德智學校從創始至今己有一段悠久,而經過風波動亂的世局,成立至今己有七十多年的歷史,我們可以分為三個階段如下:
第一個階段 ( 1940-1948): 乃是創校籌備的時期,在綏和市有幾位僑領提倡建校為了振興僑社,為了培育英才,發揚中華文化為宗旨,當時由吳乾河(邦長)与各位老先生如:潘璞山(濟生)韓治平(永祥發)及韓信豐(太平洋)的帶領之下,分工到各地呼籲華僑各界捐助,並得僑胞熱烈響應,並還分工到全越南各省從北至南的華僑鼓吹樂捐而得到各處的華僑積極相助.在經過一段時間拖工建築, 終於一九四五年秋,由韓碧元與韓才元老先生的監督下,建校工程圓滿完成.
在國慶日雙十節及中國戰勝日本的喜日來臨時,學校舉行特別隆重典禮來慶祝 ,有各省華人來參加,當時的光景十分熱鬧,夜間有花燈,有舞龍遊行,歌舞助興,並有紅炮響聲轟動了全城.可以說是有史以來,空前無後的最偉大而最熱鬧的慶會.這是我們華僑學校啟發最光彩的時刻,學校取名為’ 溟南學校’首為林教之先生擔任校長.但不久未知何故,林校長就离開綏和返國.後來由韓泰來 (韓導光)老師接任校長的職位.
但可惜那美好的時光不常留,在一九四六年至一九四七年間越盟(việt Minh)政權以’消土抗戰 ‘為由把全省的建築物通通毀坏,我們的母校与許多華人的商店住屋都被破壞,那時的情景非常棲慘,令人心酸.當時在綏和市的華人多數奔逃到鄉下避難.
第二個階段(1948-1953): 有很多我們華僑回居,把己經破爛的家園從先修補.再安居樂業後. 我們的長輩就為子孫著想,為了教育後代 ,所以他們又再次合力把那以破爛的學校修建起來,以讓子弟有地方學習, 經過一段時間修補,學校終於形成 ,改名為 ‘ 華僑學校 ‘ 幸好當時有幾位華喬青年自願當免費老師來教導下一代的青少年,並得到各商家的補助食住費如: 濟生號,太平洋,萬和興,永祥發之合力相助.那時當老師的有 : 韓楠元,吳乾琪,洪以謙,潘正普,蔡賢序,韓鏡元,蘇文河與韓國冠等先生. 但那時之戰事日溢激烈,迫得學校多次停課,有時一個學期只教一兩個月而以. 到了一九五三年的夏天法國軍進攻佔領了綏和市.我們學校全部關閉. 所有的華僑再次逃离了綏和市.
第三個階段(1954-1975): 當法國軍隊佔領綏和市後再繼 續往北進攻.這時候華僑返回綏和市居住.當年的七月,法越在瑞士簽了日內瓦和約後,以17緯線分越南成為兩個國家,以北跟共產制度,以南屬於自由國家, 綏和市屬於南越自由國家領土.這時我們的華人都先後回居,重建己被破坏的家園.
那時候有許多華人從各地移居到綏和生活,當一切生活起居安定後,各位元老立即為僑教大業著想 ‘百年樹人’的永久計劃 ,所以他們團結一致,五邦合一,成立重建學校壽備委員會,由王廷老先生(廣和)與各位僑領之領導下,當時有張一先生(新民)韓山疇先生(再新) 潘正宏先生(濟生)洪以仁先生(恒記) 潘先雄先生(新興)呂先萸先生(美利)韓杞元先生(太平洋)吳乾和先生(和記)潮源,明利,基興,明泉,建泰, 源福,陳永利等的合作,各盡其力,並得到各處的華僑熱烈的支持與捐助.於一九五六年動工重建.由葉保平先生,葉保政先生設計圖案,並得到劉士吉先生監督拖工,不到一年的時間大功告成,美夢成真,這乃是一個偉大的成果,使我們全体僑胞喜悅而驕傲.從此我們在綏和市有了一間鏜煌華麗的華人學校.取名為 ‘ 德智學校 ‘,使本地人十分的仰慕並贊美一句話 ‘ 何處有華人生活,就有華人的學校’ 這也使我們感到自豪中國人的傳統.
但不幸的時刻降臨到我們可愛的母校.那是在一九七五年夏,南越被北越佔領,我們的學校也遇到同樣的命運.德智學生似如一群破窩的小蜜蜂飛散到全世界各地.但他們繼 續努力發揮好學的精神.從奧洲,歐洲至美國,加拿大都有德智學生的蹤影.如今已有許多位達到最高的學位有如: 博士,碩士,工程師等優秀人才,他們己經沒辜負了前輩的期望.
雖然至今己有許多位元老長輩己成千古人,但他們所為僑社貢獻的偉蹟. 所賜給我們後代的恩惠,是永活在我們心靈裡, 銘記五中.
在此我們誠心來為他們禱告並說聲感謝.
各位同學共勉!
寫於南加州洛杉机. 聖誕節 2010
吳坤杏
(原德智學校校長)
|
|
|
LỊCH SỬ SÁNG LẬP TRƯỜNG ĐỨC-TRÍ
Thời gian qua như thoi đưa, thấm thoát đã hơn 35 năm xa cách thầy cũ trường xưa. Hồi tưởng lại những ngày xưa thân ái êm đềm dưới mái trường thân yêu. Và nhất là đễ tưởng nhớ công đức của những bậc sinh thành tiền bối đã tốn bao công lao tạo dựng nên ngôi trường được mang tên ĐỨC-TRÍ thân yêu của chúng ta.
Trường ĐỨC-TRÍ đã có một chiều dài lịch sử tính đến nay đã hơn 70 năm, trải qua biết bao phong ba đổi dời biến động cùa thời cuộc. Từ thời Pháp thuộc qua thời Việt-Minh rồi đến Quốc Gia và cuối cùng là ngày di tản năm 1975. Quá trìng xây dựng trường có thể chia ra làm 3 giai đoạn như sau:
GIAI ĐOẠN I : ( 1940-1948)
Là giai đoạn chuẩn bị xây cất ngôi trường của người Hoa đầu tiên tại Tuy-Hòa Phú- Yên. Nhờ vào sự tận tâm và nặng lòng với thế hệ trẻ,’chấn hưng kiều xã’ và phát huy văn hóa Trung-Hoa, do đó cha ông của chúng ta đã đồng tâm hiệp lực đứng ra vận động toàn thể kiều bào đóng góp để xây trường, dưới sự lảnh đạo của quí cụ : Ngô Càn Hà ( Ban trưởng đương thời), Phan Bác Sơn( Tế Sanh), Hàn Tín Phong ( Thái Bình Dương), Hàn Định Phong( Vĩnh Tường Phát) v.v...Và đã được sự hưởng ứng nhiệt liệt của kiều bào ở khắp nơi trong tỉnh. Hơn nữa họ lại phân công đi khắp nước, kẻ ra Bắc người vào Nam để kêu gọi quyên góp và đã được sự hổ trợ nhiệt tình của những nhà hảo tâm ở khắp nơi. Kết quả công cuộc xây cất trường đă được tiến hành dưới sự đốc công của hai anh em cụ Hàn Bích Nguyên và Tài Nguyên, cho mãi đến mùa thu 1945 thì công việc xây cất mới hoàn thành. Nhân ngày lễ độc lập Song Thập và cũng để kỷ niệm ăn mừng ngày chiến thắng của Trung-Quốc đánh bại Nhật-Bản, nên trường đã tổ chức lễ khánh thành thật linh đình và trọng thể, có đại biểủ người Hoa ở các nơi đến tham dự. Ngày lễ diễn ra thật tưng bừng náo nhiệt, có múa rồng, có hoa đăng diễn hành khắp thành phố. Có thể nói đây là lễ hội vui nhất và long trọng vô tiền khoáng hậu tại Phú-Yên lúc bây giờ. Đây là niềm hảnh diện lớn nhất của chúng ta. Ngôi trường đã được cắt băng khánh thành với tên: ‘ MINH NAM HỌC HIỆU ‘ do thầy Lâm Giáo Chi đảm nhiệm chức vụ hiệu trưởng đầu tiên, nhưng không bao lâu thầy về nước và chức vụ hiệu trưởng được giao lại cho thầy Hàn Thái Lai đảm nhận. Nhưng tiếc thay những ngày vinh quang êm đẹp đã tiêu tan vào năm 1947, sau khi chính quyền Việt-Minh áp dụng chính sách ‘ Tiêu khổ kháng chiến’. Thành phố Tuy-Hòa bị phá hoại tất cả, những công trình kiến trúc của trường cũng như nhà cửa và tiệm buôn của người Hoa bị phá hủy. Nhìn vào hiện tình lúc đó khiến cho người ta không khỏi xót xa đau lòng, nhà tan cửa nát mà phải đào tị đến nơi thôn quê lánh nạn.
GIAI ĐOẠN II : ( 1948-1953).
Sau thời gian tản cư sống ở thôn quê, vào đầu năm 1948 đa số người Hoa đã lần lượt hồi cư về lại Tuy-Hòa và sửa chữa lại nhà cửa đã bị đổ nát. Sau một thời gian mọi việc đã được tạm thời ổn định. Quí vị tiền bối lại nghĩ ngay đến việc học hành của con em và tương lai những thế hệ sau. Vì vậy một lần nữa họ lại cùng chung sức sửa lại ngôi trường đã bị đổ nát. Sau một thời gian thì ngôi trường được hình thành và được đổi tên thành’ TRƯỜNG HOA KIỀU ’ được một số thanh niên người Hoa đương thời tình nguyện dạy học miễn phí giúp thế hệ mai sau, gồm có quí thầy : Hàn Nam Nguyên, Ngô Càn Khì, Hồng Dĩ Khiêm, Phan Chánh Phỗ, Thái Hiền Tự, Hàn Cảnh Nguyên, Tô Văn Hà, Hàn Quốc Quán, tiếc thay lúc đó chiến sự ngày càng khốc liệt, do đó công việc học hành thường bị gián đoạn. Đến đầu năm 1953 thì quân Pháp tiến công chiếm cứ Tuy-Hoà, và người dân lại một lần nửa phải di tản về thôn quê lánh nạn.
GIAI ĐOẠN III : ( 1954-1975)
Khi quân Pháp chiếm Tuy -Hoà và tiếp tục tiến quân về hướng Bắc, lúc này hầu hết người Hoa lần lượt trở về Tuy-Hòa sinh sống. Đến tháng 7-1954 hiệp định đình chiến Genére tại Thụy-Sĩ được ký kết lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới chia hai Việt Nam. Phía bắc theo chế độ Cộng Sản phía nam thuộc khối tự do tư bản. May mắn Tuy-Hòa thuộc về phía nam chính phủ đương thời tái thiết lại thành phồ, việc buôn bán rộn rịp có lẽ vì vậy mà có một sồ Hoa Kiều từ các nơi khác đến Tuy-Hòa lập nghiệp. Khi đã an cư lập nghiệp rồi thì các bô lão lập tức lo đến sự nghiệp giáo dục đúng với câu châm ngôn’ Trăm năm trồng người’ của người xưa.Vì vậy tất cả đã đoàn kết hợp nhất tái thiết trường đã bị đổ nát, dưới sự lănh đạo của cụ Vương Đình( Quảng Hòa) và được sự hỗ trợ tích cực của quí vị như : Cụ Trương Nhất ( Tân Dân), Hàn Sơn Trù (Tái Tân), Phan Chánh Hoàng ( Tế Sanh), Hàn Kỷ Nguyên ( Thái Bình Dương), Hồng Dĩ Nhơn (Hàng Ký), Phan Tiên Hùng (Tân Hưng), Lữ Tiên Dì (Mỹ Lợi), Ngô Càn Hòa ( Hòa Ký), Trần Xương Minh ( Minh Lợi), Ông Cơ Hưng, Triều Nguyên, Minh Tuyền, Kiến Thái, Nguyên Phước, và Trần Vĩnh Lợi v.v.....Đều đã tích cực đóng góp công sức cho sự nghiệp giáo dục của kiều xã.
Vào năm 1956 thì khởi công xây cất do ông Diệp Bảo Bình và ông Diệp Bảo Chánh thiết kế đồ án dưới sự giám sát tích cực của ông Lưu Sĩ Cách sau một năm thi công thì ngôi trường đã hoàn thành, giờ đây giấc mộng đã thành sự thật, với ngôi trường nguy nga tráng lệ là một thành quả vĩ đại cuả người Hoa chúng ta. Trường được đặt tên ‘ TRƯỜNG ĐỨC-TRÍ ‘ khiến cho người bản xứ ngưỡng phục và khen rằng ‘ Nơi nào có người Hoa sinh sống là nơi đó có trường học của họ ‘ Qua câu nói này đã khiến cho chúng ta phải tự hào về truyền thống ưu việt của người Hoa chúng ta.
Nhưng tiếc thay vận nước an bài vào năm 1975 miền Bắc đã chiếm miền Nam và ngôi trường của chúng ta cũng bị mất theo. Học sinh ĐỨC-TRÍ như bầy ong vỡ tổ tung bay khắp nơi trên thế giới, nhưng đã tiếp tục phát huy đức tính hiếu học, từ Úc Châu qua Âu Châu đến Mỹ và Canada đâu đâu cũng có học sinh ĐỨC-TRÍ . Đến nay đã có nhiều em trở thành Bác sĩ, tiến sĩ, kỹ sư v.v...trở thành những nhân tài giúp ich xã hội, các em đã không phụ lòng kỳ vọng của những bậc tiền nhân. Đến nay đã có nhiều vị tiền bối không còn nữa nhưng những ân đức và cống hiến của họ sẽ sống mãi trong tâm hồn của mỗi chúng ta.
Nơi đây chúng ta hăy nguyện cầu và tạ ơn người.
Viết tại Los Angeles, California USA
Mùa Lễ Giáng Sinh 2010
NGÔ KHÔN HẠNH
(Nguyên Hiệu trưởng trường Đức -Trí Tuy-Hòa)
|
|
|
點滴童年往事
大家好,
我本人曾是綏和溟南和華僑兩小學校的莘莘學子. 如今我已是亇年邁過半世紀的老太婆. 巧洽獲得 先綏和德智小學,原校長吳坤杏先生介紹,在網站上看到綏和德智小學的種 種集會與活動也閱讀了吳 校長的大作, 介紹德智小學的歴史. 使我想起好多往事, 心觸 有所感動, 手癢癢. 所以執筆冒味寫下 這篇小寫. 把我各人的心思與懷念, 就借用這網 站陳述以下的童年往事與大家分享.
我的童年時代,正是逢火臨泯之年. 講來好笑. 我本還穿著背後下部開窗的褲子. (當時 還是很落後, 物質非常缺乏. 沒有目前給小孩子用的尿布(Diapers)這麼方便, 等等…). 我想,在我能自行走路 時刻, 母親就給我穿上此類的褲子. 在我滿五歲時, 母親給我 換上另一種成人穿的褲子. 不久就讓我 上學去. 當地唯一的中文學校, 是溟南 小學. 我 永遠都不會忘記第一天到學校的種種事件. 我才是個五歲的小孩子. 集 在一間教室有 六十多位大哥大姐一齊學習. 教室內有幾位老師一齊監教我們, 教 導我的老師, 是我三 家姐, 韓秀竹老師. 我的第一堂國語課文是: 看看看, 看新書, 新書好看. 這幾個字就已 和我結下難忘的童年回意. 又想起開始學寫字的時候, 我的韓老師要托著我的手, 一筆 一 畫慢慢地教我寫完個 “看〞字. 下課鐘響了, 大哥大姐們都出去玩耍, 我還在慢慢地 學一筆一 畫地寫 我的功課. 心裡老想到走廊去跳繩去. 就這樣天天跟我兄姐一齊到課 堂去, 他們都瑯瑯上手, 而我收 益不多, 趕不上. 下一亇學期當然是留班了, 這是理所 當然的事. 笑笑! 戰亂時代, 那來的幼稚園班, 適合我當時初學的幼童程度. 我好羨慕目 前的莘莘學子, 什麼預備入學班(Pre-school), 或幼稚 園班等等, 應有盡有, 都在給 他們辦得週到. 好幸福呀!
更艱難的, 是當年我們每每在上課時, 如有警報鐘響, 大家–齊蜂擁地逃到防空豪去避 難. 如果只是 過路飛機, 聽到觧除鐘響, 大家又一齊回到自已的座位, 老師繼續講課. 但有時不辛的是, 真的來了 架恐炸機, 炮鎗, 炸彈, 飛機聲, 各種各樣的爆炸聲, 一斉 在我們的頭上猛響. 耳幕都快要 被炸彈聲 穿破了. 等觧 除鐘聲響了, 大家才一斉蜂擁 出來. 這時我們才知道誰人還生存, 或已受傷, 或已送 命等等. 這只是白天 的遭遇, 晚 間另有一套可怕的恐懼. 家家戶戶, 不論大小, 每人隨時都備 有逃 難的包袱, 晚間不論 何時 何刻, 叁更半夜警報鐘聲響了, 即刻要離家出走, 牽男帶女離開綏和 市, 走到郊外 去. 有時海上的法國 戰艦, 一聲一聲地開炮過來, 不辛者中彈送命了. 我眼見到好幾位 親朋好友, 和無數計的本地居民就這 樣在逃亡時, 在路上被子彈激中當塲送命了. 殘酷 又殘忍! 我的 童年就在這無日夜之分, 和無法律保障 的環境中過去, 多少辛酸淚水, 一 家大少也只好硬挨過去. 至1953年代, 幸獲得家中的叁哥, 從西貢, 越山過海, 花了多 天的時間, 終於抵達綏和與我們久別 重逢. 這時喜樂, 悲傷交激感受, 是筆墨難以表達. 更領人心酸的是, 吾兄在一間破裂, 人家的屋詹下找到我們. 你們可想, 有家不能歸的 苦楚嗎?
目前獲知德智學校的學生們, 都很有成就. 有的是名醫學博士, 牙醫博士, 律師, 科學專 家, 碩士, 各科 各目都有綏和學者後裔提名. 可不是大家的光榮嗎. 在此也不忘祝福大 家多多努力! 寄期望下 一代更往 前邁進, 世世代代造福眾人.
一個無名小卒, 寫於內心的感概. “點滴童年往事只能迥味也” |
|